Bước 1: mô tả công việc thực tế
Chủ xe nên ghi lại khối lượng kiện hàng nặng nhất, khối lượng thường nâng, vị trí xe đỗ, khoảng cách từ tâm quay cẩu tới hàng, chiều cao cần đưa hàng tới và không gian mở chân chống. Cũng cần tính khối lượng phụ kiện treo buộc theo cách nhà sản xuất quy định.
Ví dụ: doanh nghiệp chở máy 1.200 kg, thường đặt máy cách tâm quay khoảng 6 m. Yêu cầu cần kiểm tra là khả năng nâng tải đó tại bán kính 6 m trong cấu hình khai thác dự kiến. Con số sức nâng lớn nhất ở bán kính nhỏ không trả lời được yêu cầu này.
Bước 2: đọc đúng biểu đồ tải
Biểu đồ tải thể hiện khả năng nâng theo bán kính và cấu hình. Bán kính làm việc thường được xác định theo khoảng cách ngang từ tâm quay tới đường thẳng đứng qua tải; phải đối chiếu cách định nghĩa trong tài liệu thiết bị.
Không suy ra sức nâng bằng phép chia đơn giản từ mô men danh nghĩa rồi dùng thay biểu đồ. Chiều dài cần, góc cần, phần mở rộng, phụ kiện và giới hạn ổn định đều có thể làm thay đổi khả năng cho phép.
Tài liệu Tadano thể hiện các mức tải khác nhau theo bán kính và điều kiện chân chống. Khi chọn thiết bị, phải lấy đúng biểu đồ của model, phiên bản và cấu hình lắp trên xe, thay vì sử dụng hình chung trên mạng.
Bước 3: kiểm tra xe còn chở được bao nhiêu hàng
Cẩu chiếm khối lượng và không gian. Khối lượng bổ sung không chỉ gồm thân cẩu mà còn có khung phụ, chân chống, bơm, dầu, bộ dẫn động và chi tiết lắp đặt.
Ví dụ minh họa: xe có giới hạn khối lượng toàn bộ 15.000 kg, khối lượng không hàng trước lắp 6.500 kg; tổng khối lượng bổ sung là 2.000 kg. Phần chênh lệch lý thuyết còn lại là 6.500 kg. Con số này chưa phải tải hàng được chứng nhận: còn phải kiểm tra tải trục, trang bị, người ngồi và phương án phân bố hàng.
Cần tránh chọn cẩu quá nặng khiến xe hoàn thành thao tác nâng nhưng không còn đủ khả năng chở kiện hàng theo nhu cầu kinh doanh.
Bước 4: chọn vị trí lắp
| Vị trí | Điểm thuận lợi | Nội dung cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Sau cabin | Thuận tiện bố trí cẩu và tiếp cận hàng trên thùng ở nhiều phương án | Khoảng hở cabin, tải trục trước, chiều dài thùng còn lại |
| Cuối khung | Có thể thuận tiện thao tác hàng phía sau | Mô men lên phần khung sau, tải trục sau, tải trục trước và không gian phía sau |
Không có vị trí tốt nhất cho mọi xe. Chiều dài cơ sở, cấu hình trục, trọng lượng cẩu, kết cấu khung và quy trình giao hàng quyết định lựa chọn.
Bước 5: kiểm tra tải trọng từng trục
Để thấy vì sao vị trí quan trọng, xét mô hình giản lược xe hai trục: chiều dài cơ sở L = 4 m, khối lượng bổ sung m = 1.000 kg đặt cách trục trước x = 5 m. Phần tải bổ sung quy đổi lên trục sau là m × x/L = 1.250 kg; lên trục trước là m − 1.250 = −250 kg.
Như vậy, bổ sung 1.000 kg phía sau trục sau có thể làm trục sau tăng hơn 1.000 kg và trục trước nhẹ đi. Đây là minh họa cân bằng tĩnh, không phải công thức áp dụng trực tiếp cho mọi xe nhiều trục; phương án thực tế phải dùng mô hình và dữ liệu phù hợp.
Kiểm tra cần thực hiện với xe không hàng, xe có hàng và cách bố trí tải bất lợi. Kết quả cân xác nhận khối lượng thực tế sau thi công là dữ liệu quan trọng để đối chiếu thiết kế.
Bước 6: kiểm tra ổn định và kết cấu
Ổn định khi cẩu phụ thuộc vùng làm việc, độ mở chân chống, điểm đặt tải, nền đỡ, khối lượng xe và cấu hình thiết bị. Không được dùng một kết quả kiểm tra ở một hướng nâng để kết luận an toàn cho mọi hướng.
Kết cấu liên kết phải truyền lực từ cẩu xuống khung xe: cần xem xét khung phụ, bản mã, bu lông, vật liệu, mối hàn và cách phân bố tải. Không chọn chiều dày thép hoặc số bu lông chỉ bằng cách sao chép một xe nhìn tương tự.
Hệ thống thủy lực cũng phải phù hợp yêu cầu lưu lượng và áp suất của cẩu. Bơm lớn hơn không mặc nhiên tốt hơn; cần đối chiếu tốc độ dẫn động, công suất, khả năng làm mát và giới hạn thiết bị.
Những lỗi thường gặp khi mua cẩu
- Chỉ nhìn sức nâng lớn nhất mà không kiểm tra tải ở tầm với thường sử dụng.
- Chọn cẩu dài nhưng không có không gian mở chân chống tại điểm giao hàng.
- Bỏ qua khối lượng khung phụ và phụ kiện khi tính hàng còn chở được.
- Dùng tài liệu model gần giống thay cho đúng thiết bị.
- Thi công trước, sau đó mới kiểm tra khả năng phù hợp của hồ sơ và kết cấu.
Thông tin cần gửi để chốt phương án
Chuẩn bị thông tin xe cơ sở, chứng nhận kiểm định, ảnh khung và thùng, chiều dài cơ sở, khối lượng hàng cần nâng, bán kính làm việc, chiều cao nâng và model cẩu dự kiến. Nếu chưa chọn cẩu, mô tả hai hoặc ba tình huống làm việc thường gặp để so sánh phương án.
Câu hỏi thường gặp
Cẩu nhiều đốt có tốt hơn không? Chỉ khi đáp ứng đúng tầm với và tải cần nâng; cần dài hơn có thể tăng khối lượng và giảm khả năng nâng ở xa.
Lắp cẩu có giữ nguyên tải hàng cũ được không? Phải tính lại và đối chiếu dữ liệu xe; không thể hứa giữ nguyên tải hàng trước khi biết khối lượng bổ sung và tải trục.
Có thể lắp cùng model cẩu cho nhiều loại xe không? Có thể có phương án phù hợp, nhưng từng xe vẫn cần kiểm tra lắp đặt, kết cấu, tải trục và ổn định.
Xem dịch vụ xe tải gắn cần cẩu và thủ tục cải tạo xe tải gắn cẩu. Gửi thông tin qua Zalo 0343 728 428 để trao đổi cấu hình.
Tài liệu tham khảo: Biểu đồ và thông số Tadano TM-ZE360. Các ví dụ số học trong bài do biên tập xây dựng, không lấy từ model này.